Asd/o hra,knyru
Barcyv Ysa3an
Ha3 Ygy.yxasirax Y.pa3ragxov;3an
antam
www.luys.org
Clyntyl AMN5
2002
Artyn yrgov hazaram3ag e anxyl5 in[ Hisovs
Nazowryxin a,qarh ygaw yv abryx mi ,ad garj5 saga3n pov-n pov-n g3ank1 Na hawagnyx
linyl Asd/o Orti5 wa.ovx qosdaxwa/ “rgi[u5 yv mynk krisdon3a ynk5 kani or
hawadovm ynk5 or Hisovsu j,mardov;3ovnn er asovm Ir masin1 Saga3n in[ er anovm
Hisovsu hasdasylov hamar Ir hawagnov;3ovnnyru1 Aha Hisovsi badasqanu7 8777cony cor/yris hamar in2 hawadaxyk9 (Howhannov 14:12)1 A-ak3alnyru nov3nbys mian,anag ein a3n panovm5 or Hisovsi
hawagnov;3ovnnyru hasdadovm yn nra cor/yru5 oronk barzabys hra,knyr ein (Howhannov
20:30-35)1
Saga3n sgybdignyrin a3s hamarnyru [yn
garo. hamozyl5 or Hisovsn irok hra,qnyr e cor/yl1 Naqyva-a] mynk a3t hra,knyri
aganadysu [ynk y.yl1 Nor Gdagarnovm yvs aganadys [y.o.nyru [ein hawadovm1 Hi,yk
:owmas a-ak3alin5 orin timylow Hisovsn asax7 8Orowhydyv tov in2 dysar5 tra hamar el hawadaxir5 yrani
nranx5 or [yn dysyl5 pa3x hawadovm yn9 (Howhannov 20:29)1 Paxi tranix5 sgybdignyru garo. yn dal hydyv3al
harxyru7 in[by|s er Hisovsn anovm a3t hra,knru5 in[kano|w wsdahyli yn
aganadysnyru5 in[by|s zanazanyl j,marid hra,knyr ano.in ,a-ladanix5 wyr]abys
i|n[ e hra,ku yv a3ln1 A3s0r mynk g’or2ynk badasqanyl a3s yv nman a3l harxyri`
in[kan or Dyru gda1
Sgsynk a3n panix5 ;y
in[ e hra,ku1
<ad dara/wa/ e hra,ki hydyv3al
sahmanovmu7 hra,k e a3n gadarwa/u5 oru [I garyli paxadryl pnov;3an 0rynknyrow1
Saga3n a3s sahmanovmu ;yri e5 kani or mynk an,ov,d [cidynk pnov;3an polor 0rynknyru1
Hydyvabys mi ‘okr 2yva’oqylow wyrohi,3al sahmanovmu garyli e asyl5 or myz hamar
hra,kn a3n iraar2ov;3ovnn e5 oru [i garyli paxadryl myr imaxa/ pnov;3an
0rynknyrow1 A3s sahmanovmu pawaganin sovp3ygdiw e5 kani or 0p3ygdiworyn5 y;y
unthovnynk a3s sahmanovmu5 aba 8hra,ku9 myz anha3d in[6or paxadrov;3ovn ovnyxo.
mi yryvov3; e1 )rinag` hin Ycibdagan krmyru ,ad zarcaxa/ ein cidov;3an
asbaryzovm1 Hnyapanagan ‘asdyr gan5 or nrank imaxyl yn5 ;y in[ e
elygdraganov;3ovnu5 yv garo.axyl yn nov3nisg badrasdyl myz hamar ,ad barzovnag5
saga3n irynx hamar dyqnolocia3i clovqcor/ox5 elygdragan mardgoxnyr5 oronx
barbovmow sdaxyl yn elegdragan a.y.1 Saga3n a3s cidyliknyru yrpyk tovrs [yn
ygyl dajarnyrix5 yv oronx mi]oxow krmyru garo. ein darpyr 8hra,knyr9 cor/yl
andy.3ag dajar a3xylo.i hamar1 Yv a3t hra,knyru y.yl yn krmyri hamar3a ;y
ansahmana’ag I,qanov;3an hynaranu1 Saga3n Ycibdagan krmyri par2racov3n
wyrnaqawn5 a3novamyna3nw5 hra,knyr er anovm` 0cdwylow tiwa3in ov=yrix1 Sdoryv
xov3x gdank5 or nranx ara/u log ajbararov;3ovn er yv o[ ;y hra,k5 ;yyv nrank ‘or2yxin mrxyl Mowsysi hyd5 anylow
hamar3a ;y nov3n hra,knyru5 mia3n a3n darpyrov;3amp5 or nranx ara/u Mowsysi
ara/I anha]o. yv ,ad ;ov3l grgn0rinagovmnyrn ein1
Ylnylow hra,ki wyrohi,3al 2yvagyrbovmix5
omank asovm yn5 ;y Asdwa/a,n[ovm hra,knyr ano.nyru barzabys 0cdacor/yl yn
pnov;3an 0rynknyr5 oronk ty-yvs o[ mynk cidynk yv o[ el a3n =amanag yn martig
imaxyl1 A3t tybkovm sdaxwovm e5 or hra,knyr [gan1 Gan mia3n yryvov3;nyr5 oronx
badja-u myz ha3dni [e1 Sa hra,knyri madyrialisdagan ump-novmn e5 ori hyd mynk
[ynk garo. hama2a3nwyl5 kani or Asdwa/a,n[ovm gan ngaracrwa/ hra,knyr5 oronk
nayv qaqdovm yn ;y\ 2000 dari a-a]5 ;y\ myr =amanag ha3dni
pnov;3an 0rynknyru1 Y;y nov3nisg 8pnov;3ovn9 hasgaxo;3ovnn a3nkan untla3nynk5
or tra my] untcrgynk madyria3i polor ,yrdyru5 yv sgsynk hasganal hocyvor
a,qarhovm cor/o. 0rina[a’ov;3ovnnyru yv nranx aztyxov;3ovnu madyria3i n3ov;agan
,yrdi wra5 aba nov3nisg a3t =amanag 8hra,k9 hasgaxov;3ovnu [i garo. tataryl
co3ov;3ovn ovnynalovx5 kani or5 i darpyrov;3ovn yrgra3in yv yrgna3in eagnyri5
Asdwa/ tovrs e madyrian ga-awaro. 0rina[a’ov;3ovnnyrix1 Pnov;3an my] cor/o.
0rynknyru trank Asd/o gamki ardaha3dov;3ovnnyrn yn1 Hydyvabys mia3n Asdwa/ Inku
garo. e paxa-ov;3ovnnyr anyl1 :wynk mi kani a3tbisi paxa-ov;3ovnnyr5 or Asdwa/
aryx1 Yrp Hisovsu hinc haxow yv yrgov 2gow 5000
mart gyragryx (Margos 6)5 qaqdwyx pnov;3an a3nbisi himnakar60rynk5 in[bisin e n3ov;i gam
enercia3i bahbanman 0rynku1 Mi 0rynk5 or yrpy\k paxa-ov;3ovn ;ov3l [I dwyl o\[
laporador ‘or2yrovm5 o[ tidargwa/ diyzyrkovm1 Yrp Hisovsu ka3lyx ]ri wra3ow5
qaqdwyx Diyzyragan @co.ov;3an 0rynku1 Isg yrp Asdwa/ Aryvn ov Lovsinu yrgnkovm
gancnaxryx (Hysov 10)5 qaqdwyxin myqaniga3i yv diyzyracidov;3an myz ha3dni polor 0rynknyru1
Hydyvabys5 y;y Asd/ovx paxi in[6or
mygu5 lini ta yrgra3in gam yrgna3in eag5 xangana hra,k anyl5 aba ta hnarawor e
mia3n untla3nwa/ imasdow pnov;3an my] cor/o. 0rina[a’ov;3ovnnyri qoru
imaxov;3amp yv cor/a/ov;3amp1 Isg ta artyn5 in[bys wyrn asaxink5 usd eov;3an`
hra,k [e5 a3l` ajbararov;3ovn1 )rinag` y;y sadanan in[6or mygin ka3lyxni ]ri
wra3ow5 aba anbadja- bydk e 0cdacor/I yrgri crawidaxia3in hagazto. mi in[6or
ov=5 saga3n na yrpyk [i garo. gancnyxnyl gam paxa-yl yrgri crawidaxian1 Isg
Asdwa/ garo. e asyl yv a3t bahi hamar ;ovlaxnyl5 ov=y.axnyl gam el unthanrabys
[y.3al hamaryl Ir isg sahmana/ pnov;3an 0rynku1 Sadanan pnaw [i garo. a3t
nov3nn anyl5 nra qoskn ov= [ovni1 In[6or pan anylov hamar nra qosku o[in[ e5 na
bydk e cor/i5 oru yv anovm e my/ ha]o.ov;3amp1 Omank asovm yn5 ;y Asdwa/ [I
garo. qaqdyl Ir isg sahmana/ 0rynknyru1 Saga3n y;y Asdwa/ [I garo. anyl in[6or
pan5 aba Na Asdwa/ [e1 8Undaniki
0rinagu91 Mynk mi,d asovm ynk5 ;y Asdwa/ ov=y. e sadana3ix1 Yv ji,d ynk asovm5
kani or j,marid hra,knyri hy.inagu mia3n Asdwa/ e1 Aha ;y in[bys yv in[ov e
Asdwa/ ov=y. sadana3ix1 Aha ;y in[ov Mowsylsi 02 tar2a/ cawazanu gyraw krmyri
02yr tar2a/ cawazannyru5 kani or sadanan [I garo. Asd/o tra/ 0rynknyri wra
paxa-ov;3ovnnyr anylow nov3nbidi hra,knyr anyl1 Na a3t 0rynknyri ir gadar3al imaxov;3amp
•o\[ imasdov;3ampª garo. e mia3n5 in[bys asovm yn5 ;oz ‘[yl ir hydyvortnyri
a[kyrin5 ;y` ipr inkn el wyr e Asd/o 0rynknyrix yv garo. e hra,knyr anyl1 Sovd5
sovd yv sovd5 in[bys or ir eov;3ovnn e y.yl ir angman bahix1 Sadanan sdy./wa/
yv harmaryxwa/ e pnov;3an 0rynknyri hamymad co3ov;3ovn ovnynalovn5 in[bys or
mynk5 na garo. e mia3n 0cdacor/yl a3t 0rynknyru5 in[bys or mynk5 in[bys or =amanagagix cidov;3ovnn e
anovm5 saga3n o[ yrpyk ganqyl5 paxa-yl gam ‘o’oqyl trank1 Aha ;y in[ov na [I
garo. hra,knyr anyl1
Wyrata-nalow madyrialisdagan a,qarhaha3axkin garo. ynk asyl5 or
angaryli e nranow paxadryl ,ad yv ,ad yryvov3;nyr5 oronk gadarwovm yn myr
,ovr]u yv gadarwyl yn myr hyd1 Gar/ovm ym myzanix ,adyru garo. yn wga3yl a3t masin1 A3s a,qarhaha3axkn unthanrabys paxa-ovm
e madyria3i hocyvor ,yrdi co3ov;3ovnu5 hydyvabys amyn mi yryvov3; ‘or2ovm e
gabyl masyria3i n3ov;agan ,yrdin5 ori hnaraworov;3ovnnyru ,ad la3n linylow
hantyr25 a3novamyna3niw5 sahmana’ag yn1
Ovsdi ylnylow wyru
,aratrwa/ix dank hra,ki hydyv3al sahmanovmu7 hra,ku ta Asd/o gamki
ardaha3dov;3ovnn e5 ori =amanag qaqdwovm e pnov;3an 0rynknyrix cony mygu1
A3sbisow5 hra,k anylu mia3n ov mia3n Asd/o myna,norhn e1
A3=m ygyk ;wynk
mi kani hra,knyr oronk garo. yn pnagan paxadrov;3ovn ovnynal5 yv a3novhantyr2
taswovm yn hra,knyri ,arkin1 Ylix 10:1-20-ovm ngaracrwa/ e5 ;y in[bys Asdwa/ Mowsysi mi]oxow moryqnyri bars pyryx
Ycibdowi wra5 orbyszi “arawonin sdibi ;ov3l dal hrya =o.owrti ylku Ycibdowix1
Moryqnyri barsu Afriga3i hamar amyn dari grgnwo. yryvov3; e1 Saga3n barsi
ha3dnwylu a3n =amanag5 yrp Mowsysu xangaxaw5 anhawanagan er1 Awyli ji,d` pnaganon 2yvow barsi ha3dnwylov hawanaganov;3ovnu
Mowsysi ovza/ bahin5 zroix ann,an er mia3n my/5 bragdigoryn zro er1
Ma;ymadiga3ovm co3ov;3ovn ovni mi ov..ov;3ovn5 oru go[wovm e
hawanaganov;3ovnnyri dysov;3ovn1 A3s hra,kow qaqdwyx a3t dysov;3an
himnatrov3;nyru1 Zro hawanaganov;3ovnn Asdwa/ tar2ryx har3ovr1 A3s badja-ow el
a3n hra,k e1 Hydyvabys hra,k e nayv a3n tybku5 ori pnaganon I ha3d calov
hawanaganov;3ovnu dw3al bahin bragdigoryn zro e5 yv saga3n a3n I ha3d e calis
Asd/o gamkow1 Nman mi hra,k er nayv loramarcinyri ha3dnwylu anabadovm5 yrp
hryanyru drdn]axin5 ;y` Ycibdosovm mis eink ovdovm (:wox 11:31)1 Nov3nisg aswovm e5 or kamin
loramarcinyrin k,yx anabad1 Saga3n in[by|s y.aw5 or ta dy.i ovnyxaw ji,d a3n
bahin5 yrp hryanyru sgsyxin po.okyl mis [ovdylov hamar1 A3t bahin a3t tybki
pnaganon gadarwylov hawanaganov;3ovnu nov3nbys bragdigoryn zro er1 An,ov,d a3s
wyru ngaracrwa/ hra,knyrn Asdwa/ Inkn aryx1 Saga3n Asdwa/a,n[ovm Asdwa/ mi,d
[e5 or Ir gamku hra,ki 2yvow e xov3x dalis1 A3n garo. e linyl ,ad pnaganon yv i
ha3d calov zroix ,ad my/ hawanaganov;3amp mi iratar2ov;3ovn5 oru [i qaqdovm
pnov;3an o[ mi 0rynk1 A3novhantyr25 a3n garo. e linyl naqa2y-nwa/ yv gadarwa/
Asd/o go.mix5 ori hamar asovm ynk5 ;y dy.i ovnyxa/u ta Asd/o gamkn er5 saga3n
[ynk garo. asyl5 ;y hra,k gadarwyx1
A3=m harx7 in[by|s
darpyryl iragan hra,kn ajbararov;3ovnix1 Sa ,ad awyli lovr] qntir e5
Hovna6h-omyagan5 in[bys
nayv ycibdagan5 tixapanagan asdwa/a3in ban;yonnyrovm gar mi [asdwa/5 oru bahovm
er pnov;3an polor 0rynknyru5 yv o[ ok [er garo. hasov linyl a3t 0rynknyrin5 y;y
a3t [asdwa/u ;ov3l [dar1 A3t [asdwa/i anovnnyrix mygn er` Hyrmys1 A3sdy.ix el
a-a]axyl e 8hyrmydig9 pa-u1
A3s0r myr ,ovr]u wqdovm yn darpyr dysagi
8hra,acor/nyr91 Nrank nayv ,ad agdiw yn hy-ovsdadysov;3an wra1 Saga3n5
a3novamyna3niw5 in[by|s darpyrynk isgagan hra,kn ajbararov;3ovnix1 Xawok5 bydk
e asym5 or pnagan martu5 a3sinkn martu5 orn ir my] [ovni Sovrp Hocin5 o[ mi
gyrb [i garo. zanazanyl trank irarix1 :yryvs mia3n grgysovm1 Nov3nisg hocyvor
Nor ?nnovnt ovnyxa/ krisdon3anyru garo. yn hy,doryn qapwyl5 y;y knnatadapar
[modynan a3t 8hra,kin9 yv [‘or2yn Asdwa/a,n[i my]ix dysnyl gadarwa/u yv
gadarwa/i hydyvanknyru1
Orbyszi awyli hasganali lini 8Asdwa/a,n[i
my]ix dysnyl9 ardaha3dov;3ovnu5 hama-od gyrbow xov3x dank a3n sgzpovnknyru5
oronxow a-a]nortwovm er Hisovsn Ir hra,acor/ pov=ovmnyrn anylis1 Hisovsi ara/
a3s hra,k pov=ovmnyru awyli ,ad ein5 kan ;y nra ara/ m3ovs polor hra,knyru
miasin wyrxra/1 Sdoryv gqosynk nayv a3l dysagi hra,knyri masin5 oronk aryx
Hisovsu1 Saga3n sgsynk pov=ovmnyrix1
Naqyva-a]7
Hisovsu yrpyk [er pov=ovm gam in[ or ovri, hra,k anovm tramow1 Na nov3nisg Ir
ara/i timax /a-a3ov;3ovn sdanalov agngalik [ovnyr5 in[bys or anovm yn a3=m
8hra,acor/9 pov=o.nyru1
2.
Hisovsu yrpyk [er pov=ovm
hanraha3d linylov hamar1 Awylin7 Na hajaq asovm er` o[ oki [asyk
gadarwa/i masin1
3.
Hisovsu pov=ovm er amyn in[1 {gar mi hiwantov;3ovn5 or
Nra hamar t=war linyr pov=yl gam [pov=yr1 +amanagagix hra,apov=agnyru [yn garo.
nov3nisg yrazyl tra masin1
4.
Hisovsu yrpyk gisad6b-ad [er pov=ovm1 Polor hiwantnyru Nra
modix hy-anovm ein liowin a-o.]axa/5 in[u [ynk garo.
asyl nyrga3is pov=o.nyri hiwantnyri masin1
5.
Hra,acor/ pov=ovmnyr anylis Dyru o[ mi ancam [wribyx1
Nra hiwantnyru 1006ix 100 p=,gwyxin1 Nyrga3is p=,go.nyru ,ad hy-ov yn a3s xovxani,ix1
^7 Hisovsi hiwantynrix yv o[ mygn a3lyvs nov3n hiwantov;3ovnow [hiwantaxaw5 gam
[wyratar2aw hin wijagin1
&7 Hisovsu pov=man hamar yrpyk [0cdwyx
hibnozix1
Gar/ovm ym5 garyli glini ovri, gydyr el
awylaxnyl a3s ,arkin5 saga3n a3skann el pawarar e5 orbyszi xov3x dank5 ;y
Hisovsn in[bys er pov=ovm1 Polor nrank5 owkyr irynk irynx asdwa/a3in zorov;3amp
pov=o.nyr yn h-[agovm5 sdibwa/ yn bahyl a3s gydyru5 kani or5 usd irynx5 Asdwa/
Inkn e pov=ovm irynx mi]oxow5 isg Asdwa/ nov3nn e yryg5 a3s0r yv wa.u1 Haga-ag
tybkovm pov=ovmu asdwa/a3in hra,k [e5 a3l pnagan ov=yri ha]o. gam anha]o.
tasaworov;3ovn gam el timagaworwa/ sadana3i mi qa.5 /ov.ag1 Ihargy5 sqal glinyr bntyl5 ;y a3s0r Asdwa/ hra,acor/ pov=ovmnyr [i
anovm5 gam [i 0cdacor/ovm hawadax3alin orbys mi]ang3al 0.ag Ir yv mygovri,i
mi]yv1 Barzabys ta linovm e mia3n yrp Asdwa/ Inkn e ovzovm5 yv 0cdacor/ovm e
ovm or Inkn e ovzovm5 yv a3n =amanag5 yrp Inkn e harmar cdnovm1 Myr
hynaranu Sovrp Hocov co3ov;3ovnn e myr my]5 in[bys nayv Asdwa/a,ovn[u5 oronk
myz ;ov3l gdan [sqapwyl5 y;y5 ihargy5 [ynk qlaxnovm Sovrp Hocov 2a3nu myr my]5
gam [ynk a-hamarovm Asd/o Qosku1
Paxi a3n5 or Hisovsn i,qanov;3ovn ovnyr
hiwantov;3ovnnyri wra5 na paxar2ag i,qanov;3ovn ovnyr nayv dysanyli pnov;3an yv
n3ov;agan a,qarhi wra1 Hisovsi =amanag5 in[bys nayv a3=m5 /own ov kamin
pnov;3an amynahzor yv amynagor/anarar ov=yrix yn1 Hi,ov|m yk Ma;yvos 8-rt clovqu5 yrp Hisovsu nawi wra kna/ er yv ov=y.
‘o;orig sgswyx1 A,agyrdnyrn a3nbys waqyxan5 or knix hanyxin Hisovsin1 ?owin ov
kamovn hantardyxnylovx hydo Na hantimanyx a-ak3alnyrin` asylow` ov|r e 2yr
hawadku1 Asaxyk5 mi;y| hnarawor er5 or nawagu5 ordy. Hisovsn er5 /own ung.mwyr
yv Hisovsi hyd miasin ]ri dag anxnyr1 Ihar\gy` anhnar er1 Sa nayv ‘a3lovn
0rinag e myz hamar1 Nov3nisg aba,qarhylovx5 a3sinkn Hisovsin myr g3ank
hrawirylovx hydo mynk o[ mia3n hajaq ynk dacnabovm5 a3lyv hajaq qovjabi ynk
madnwovm a3s gam a3n t=warov;3an hantibylow` mo-analow5 or Hisovsu myr g3anki
nawagovm e1 Mia3n bydk e nawi .ygu Hisovsi wsdahyl5 a3labys ,ad ,ovdow norix
‘o;origi my] gungnynk1 N3ov;i wra ovnyxa/ i,qanov;3an 0rinag e nayv ]ovru cini
tar2nylu5 2gnorsagan xanxu 2gnyrow lxnylu5 2gan pyranix osgytram hanylu5 in[bys
nayv 5000-in yrgov 2gow yv hinc haxow gyragrylu
yv a3ln1 Hisovsu xov3x dwyx5 or Inkn I,qanov;3ovn ovni a3n amyni wra5 in[I
hamar martig mdahocwovm yn amyna,adu1 Trank yn7 tramu5 gyragovru5 a-o.]ov;3ovnu
yv a3ln1 Hisovsn hima el ovni a3t I,qanov;3ovnu5 mia3n ;y myz hantimanovm e`
ov|r e 2yr hawadku1 Myzanix omank wsdah yn5 or ‘rgwa/ yn5 saga3n wsdah [yn5 or
Hisovsu garo. e irynx n3ov;agan bydkyrn el hocal1 In[bisi~ molorov;3ovn1
A3tbisinyrin ovzovm ym harx dal7 art3o|k tovk abrovm yk Asd/o arka3ov;3an
hamar5 art3o|k tovk ampo.] srdow Asd/o arka3ov;3ovnn yk ovzovm Asd/ox5 [e| or
mia3n tranix hydo e5 or mnaxa/ myz anhra=y,d amyn in[n Asdwa/ myz gda1 Hi,yk5
or Asd/o Qosku zorov;3ovn ovni1 Abrylow a3t qosku5 mynk abrovm ynk Asd/o
zorov;3amp1
N3ov;agan a,qarhix paxi5 Hisovsu xov3x
dwyx5 or Inku nov3nkan I,qanov;3ovn ovni nayv hocyvor a,qari wra1 Masnaworabys5
hocyvor a,qarhovm y.o. anmakovr5 a3sinkn sadana3agan ocinyri wra1 Mia3n Hisovsi
nyrga3ov;3ovnu pawarar er5 or tyvyru qovjabi madnwyin1 Polor tiwaharnyru5 oronk
pyrwyxin Hisovsi mod5 pov=wyxin1 Hisovsu nayv mdkyr er gartovm1 O[in[ [gar Nra
hamar /a/ovg1 Na xangaxaw imanal yv imaxaw5 ;y in[ yn mda/ovm omank1 Nyrga3ovms
gan martig5 oronk oro, [a’ow garo. yn anyl nov3nu1 Saga3n anxa/ karoznyrix mygi
=amanag artyn xov3x ynk dwyl5 yv a3s0r ys [ym ovzovm tra wra gyndronanal5 or
pnagan martov hamar ta hnarawor e mia3n mi in[6or mi]nort ocov mi]oxow5 kani or
martga3in hocin5 in[bys artyn wyrn asaxink5 my.ki hydyvankow i wijagi [e
,’wylov hocyvor madyria3i hyd yv a3ndy.ix informaxia tovrs pyryl1
Saga3n Hisovsi i,qanov;3ovnn a3skanow [er
sahmana’agwovm1 Na nayv i,qanov;3ovn ovnyr martga3n amynamy/ waqi` mahwan wra1
:wovm e5 ;y >azarosi wyragyntanaxovmix hydo ([ym ovzovm asyl 8harov;3ovn95 kani or harov;3an imasdu polorowin a3l e1
Masnaworabys harov;3ovnix hydo martig gam a3lyvs [yn mahanalov5 gam el`
gancnylov yn Jyrmag A;o-I a-]yv tadwylov)
hryanyrn azcowin bidi 8ho. ov moqri wra9 nsdylow aba,qarhyin (Ma;yvos 11:21)1 Saga3n ta
dy.i [ovnyxaw5 yv agama3ix ovzovm ys harxnyl7 2yz el i|n[ n,an e hargawor5 or unthovnyk
2yr Mysian1 A3t harxin Hisovsn Inkn e badasqanovm Ma;yvos 12:39-40-ovm` asylow7 8{ar yv ,naxo. azcu n,an e ovzovm1 Ovri, n,an
bidi [drwi nran5 pa3x mia3n Hownan marcaryi n,anu91 A3sinkn a3n polor hra,knyru5
oronk Na anovm er sgsa/ Ganai harsanikix5 [bidi hamozyin hryanyri
my/amasnov;3anu5 or Hisovsn irynx Mysian e1 Dysyk5 Asdwa/a,n[ovm o[ mi pa-
andy.i gam badahapar [i 0cdacor/wa/1 Wyrohi,3al hararovm5 ;y\ pnacrovm5 ;y\
;arcmanov;3ovnnyri my]5 0cdacor/wa/ e 8drwyl9 pa3i =qdagan 2yvu1 A3sinkn hryanyri
[ar yv ,naxo. linylov hamar Asdwa/ /a3rahy.oryn t=waraxryx nranx go.mix Mysian
jana[ylu1 Saga3n5 garo. e harxnyk5 [e|
or Hisovsn artyn harov;3ovn a-aw5 in[ov| nrank [hawadaxin1 A3s harxin sba-o[
badasqan dalov hamar bydk e sgsynk knnyl marcaryov;3ovnnyru5 hadgabys`
Taniylinu5 in[bys nayv Ha3dnov;3ovnnyru1 Saga3n ta myr a3s0rwa qntrix tovrs e1 N,ynk
mia3n Bo.os a-ak3ali qoskyru7 8Isra3ylin
masamp govrov;3ovn y.aw5 min[yv hy;anosnyri lrov;3ovnu mdni9 (H-owmyaxis 11:25)1 A3sinkn`
min[yv hy;anosnyri my] Y.y.yxov gazmaworovmu yv ampo.]axovmu1 Usd -apinyri5
Mysian bydk e car orbys mi a,qarhagal ;acawor` irynx azadylow h-omyaxinyri
I,qanov;3ovnix1 Sa er a3n n,anu5 or hryanyrn ovzovm ein dysnyl1 In[bisi~
govrov;3ovn1 Naq bydk e lov/wyr my.ki harxu5 kani or my.k gro. martu [I garo.
mdnyl Asd/o arka3ov;3ovn1 Hryanyri badmov;3an my] ,adyrn yn y.yl5 oronx
-apinyru mysia yn h-[agyl mia3n a3n badja-ow5 or .ygawaryl yn hryagan
absdampov;3ovnnyrn unttym H-omyagan ga3srov;3an1 Nov3nisg a3=m hryanyri
badgyraxmamp Mysian bydk e hama,qarha3in
I,qanov;3ovn ovnyna yv wyraga-ovxi irynx dajaru1 Na5 ow ani a3s yrgovsu5
gh-[agwi orbys irynx mysia1 Aha ;y in[ov Hagakrisdosin nrank bydk e untovnyn
orbys irynx mysia1 Saga3n Hisovsu 8qonarhwyx5 /a-a3i gyrbarank a-aw77795 yv sa ,ad hy-ov er Mysia3i masin hryanyri
badgyraxovmix1 In[ qosk5 yrp Hisovsu wyrata-na5 hryanyru y\v govnynag irynx
dajaru5 y\v ghasnyn Asd/o go.mix irynx drwa/ polor qosdovmnyrin1 Saga3n nrank
nayv bidi hawadan Hisovsi Mysia linylovn` dysnylow a3n wyrkyru5 oronk Hisovsu
sdaxyl er qa[i wra5 yv hamozwyn5 or Na harov;3ovn e a-yl (Zakaria 13:6)1
Saga3n y;y myz` hy;anosnyris hamar5
Hisovsi gadara/ hra,knyrix mygn ov mygu irok dy.i e ovnyxyl5 ori wyrapyr3al
hawadax3alnyru nov3nisg ga/ga/I n,ov3l [ovnyn5 aba ta garo. er myz hamar linyl
Nra hawagnov;3ovnnyri abaxov3xu1 A3t badja-ow el sgybdignyru garo. e harxnyn5
;y` in[kano|w e wsdahyli a3t hra,knyri ngaracrov;3ovnu1 Art3o|k hra,knyru [yn
horinwyl` abaxovxylov hamar Hisovsi yrgar sbaswa/ Mysian linylov
hawagnov;3ovnu1 A3s harxin badasqanylovx qovsa’ylu glini sqal yv [I /a-a3i
ASd/o cor/in1 Saga3n a3sdy. bydk e zcov3, linyl5 kani or omank harx yn dalis5
orbyszi myz hyrkyn yv wijyn1 Nranx harxi nbadagu hynx ta e yv o[ ;y myr dwa/
badasqann imanalu1 A3tbidinyri hamar Asdwa/a,ovn[u myz hortorovm e`
marcaridnyru qozyri a-]yv mi lxryk5 ordy. marcaridnyru Asd/o Qoskn e1
Paxi
a3n5 or Sovrp Hocin hawadax3ali nyrsix nran hawadaxnovm e5 mynk ovnynk nayv a3l
himnawor ‘asdargnyr hawadalov5 or Nor Gdagaranu aganadysnyri j,crid wga3ov;3ovn e1
Naqyva-a]5
Hisovsn Ir hra,knyru hajaq anovm er polori a-]yv5 yv o[ ;y mia3n Ir
hydyvortnyri5 oronk artyn isg naqadramatrwa/ ein hawadalov5 or Hisovsu hra,knyr
e cor/ovm1 A3n in[ gadarwyx Gana3i harsanikovm5 o[ ok [er sbasovm1 :yryvs mia3n
Mariamu` Hisovsi ma3ru1 Hisovsi hra,knyrin aganadys y.an dasn3ag hazarawor
martig1 Mi =amanag gar/ik gar5 ;y Awydarannyru crwyl yn Hisovsi mahix ,ad
=amanag anx1 Saga3n wyr]in dasnam3agnyri hnyapanagan hydazodov;3ovnnyru5
masnaworabys Govmrani kara3rnyrovm cdnwa/ 2y-acryri hydazodov;3ovnnyru5 xov3x
dwyxin5 or a3t gar/iku sqal e5 Awydarannyru cryl yn Hisovsi =amanagagixnyru5
oronk ,’wyl yn aganadysnyrin1 )rinag abaxovxwa/ e5 or Margosi Awydaranu crwyl e
m7;7 52 ;win1 Hryagan yv H-omyagan
badmacrov;3ovnu nov3nbys crovm e Hisovsi masin orbys hra,acor/i` a-anx
my.atrylov Nran ,a-ladanov;3an my]1 Hrya madynacir Howsy’iosu •anclyryn` Josephusª5
oru nayv ‘arisyxi er Hisovsi masin cryl e hydyv3alu7 8Hisovsn imasdovn mart er5
y;y 0rinawor e Nran mart anwanylu5 kani or Na hra,acor/ er5 in[bys nayv
ovsovxi[1 Na ,adyrin Ir go.mu crawyx ;y hrya5 ;y hov3n91 A3s do.yrix garo. ynk
yn;atryl5 or Howsy’iosu yvs mda/ovm er5 ;y Hisovsn Asdwa/ e1 Howsy’iosu /nwyl e
m7;7 37 gam 38 ;win1 Hargaw na zrovxyl e ,ad aganadysnyri hyd1
Ha]ort
wga3ov;3ovnu Hisovsi hra,acor/ linylov masin cdnovm ynk :almovtovm1 :almovtu ta
Hin Gdagarani -apiagan mygnapanov;3ovnnyrn yn5 oronk crwyl yn 1 yv 2 taryrovm1 A3ndy. gartovm ynk
hydyv3alu7 8Zadigi naq0ryin nrank gaqyxin Hisovsin •yprayryn` Yeshuª yv
movnydigu ka-asovn 0r cnovm er Nra a-]yvix asylow5 ;y
Na bidi kargo/wi5 kani or [ar ocinyri hyd cor/ ovni yv ,y.ovm e Isra3ylin91
Dysyk5 [garo.analow hyrkyl Hisovsi hra,acor/ linylu5 -apinyru Hisovsi
my.atryxin tyvyri hyd cor/agxylov my]1 Nov3nn e crwa/ nayv Ma;yvosi Awydaranovm
(Clovq 12:22-23)1
In[bys dysnovm ynk5 badmacrov;3ovnu nov3nbys hasdadovm e
Hisovsi hra,acor/ linylu1
A3=m
ygyk ;wynk a3n badja-nyru5 oronk a-i; y.an Hisovsin
hra,knyr anyl1
1.
In[bys artyn wyrn asaxink5 hra,knyrn anhra=y,d ein5 or Hisovsu xov3x dar5 or
orbys Asdwa/ Na paxar2ag i,qanov;3ovn ovni pnov;3an yv hasaragov;3an my]`
abaxovxylow Ir sbaswa/ “rgi[u linylov ‘asdu1 Xawok5 mia3n hy;anosnyru
hawadaxin5 or Na Mysian e` hawadalow Nra xov3x dwa/ n,annyrin5 isg hryanyru
ty-yvs tycyrovm yn qawari my]` min[yv or yrgrort ancam Hisovsu gca1
2. Orbyszi polor nrank5 owkyr hawadan
iryn5 mas gazmyn Asd/o hra,knyri yv zorov;3an1 Hawadku
nman e ha.ortalari5 ori mi]oxow hy-ovsdaxov3xn ir a,qadanki hamar anhra=y,d
hosank e sdanovm e1 Hynx a3t ha.ortalar6hawadkow e5 or Hisovsi hydyvortnyrn el
garo. yn masnagix linyl Asd/o zorov;3an yv gadara/
hra,knyri (Margos 16:17-18)1 Ha,wi a-nylow a3s harxi garyvorov;3ovnn ov
artiaganov;3ovnu5 mi ‘oku awyli manramasn knnynk a3n1 Naq` my]pyrynk wyrohi,3al
hamarnyru7 8Nrank5
owkyr hawadan5 a3s n,annyru nranx hyd bidi cnan7 Im anovnow tyvyr bidi hanyn5
nor lyzovnyr bidi qosyn1 @y-kyrovm 02yr bidi p-nyn yv y;y mahapyr ty. Qmyn5 irynx bidi [wnasi5 hiwantnyri wra 2y-k bidi tnyn yv nrank
bidi a-o.]anan91 A3sbidin yn a3s hamarnyru Asdwa/a,n[I 1996 ;wi hradaragov;3an my]` aryvylaha3yryn darpyragow1
Saga3n pnacrix ov.i. yv pa-axi ;arcmanov;3ovnu hsdagoryn qosovm e mia3n
hawadax3ali gamkiix angaq5 lini [imanalow gam sdibwa/ linylow5 ;ov3n
unthovnylov gam ;ovnawor 02ix qa3;wylov masin1 Isg in[ wyrapyrwovm e m3ovs
n,annyrin5 aba wyrohi,3al ;arcmanov;3ovnu nov3nbys j,crdoryn [i ardaha3dovm
pnacri imasdu1 Pnaciru qosovm e n,annyri yv a3t n,annyrin hawadaxo.nyri yv o[
;y unthanovr hawadax3alnyri masin1
Nov3nisg a-a]in tari ygy.yxovm poloru [ovnyin a3t n,annyru` orbys
Hisovsin hawadaxo.nyr (1 Gorn;axis 14:5)1 Y;y asynk5 ;y owkyr a3s n,annyru xov3x [yn dalis5
aba [yn hawadovm Hisovsin5 hagasa/ glinynk Asdwa/a,n[in1 Barzabys a3s n,annyru
bydk e ov.ygxyn hawadax3alin5 y;y yv yrp Asdwa/ Inku harmar cdni5 y;y yv yrp
Asdwa/ inku hawadax3ali my] a3t hawadku tni1 A-a]nyrovm 2yz qosyl ynk5 or trank
a-akylagan n,annyr ein yv hy;anosnyri my] yvy.yxinyr himnwylovx hydo a3t
n,annyrn a3lyvs massa3agan [yn5 in[bys or a-a]in tarovm ein5 a3l` hazwatyb yn1
Ar3ovnahoso. ginu yrp pov=wyx5 Hisovsn
asax7 8Ko
hawadku kyz pov=yx9 (Ma;yvos 9:20)1 Omank asovm yn5 ;y a3s pov=man my] Hisovsu o[in[
[aryx5 a3l gno] hawadku a- Hisovsu mia3n tyr qa.ax1 Molorov;3ov\n1 Y;y Hisovsix
zorov;3ovn [ylnyr5 ginn in[kan el hawadk ovnynar5 miyvnov3n e` [er garo.
pov=wyl1 Ihargy5 Hisovsu nayv orbys Asdwa/ garo. er hra,knyr (masnaworabys hra,acor/ pov=ovmnyr) anyl5 y;y nov3nisg martig Iryn [ein hawadovm gam [ein ovzovm
Irynix 0cnov;3ovn sdanal1 Saga3n ta glinyr p-nanal martov azad gamki wra5 orn
Asdwa/ yrpyk [I anovm1 Aha ;y in[ov ir harazad Nazary;ovm5 Na ,ad ki[ hra,acor/
pov=ovmnyr aryx1
3.
Hisovsu [er garo. andarpyr mnal Ir ,r]abadovm y.a/
;,wa-ov;3an hantyb1 <ad hajaq Na hra,knyr er anovm q.jalow martganx5
dysnylow martganx /a3rahy. ;,
A3=m
harx7 art3o|k Hisovsn aryx in[6or mi hra,k5 orn ovnyxaw paxasagan hydyvank1
O\[5 [aryx5 [na3a/5 or ,adyru bntovm yn5 ;y` aryx` hi,yxnylow ;zynovn5 oru
[oraxaw5 yrp Hisovsn ani/yx a3n (Ma;yvos
21:19)1 Asdwa/a,n[ovm ;zynin qorhrtan,ovm e
Isra3ylu1 Yv yrp Isra3ylu [untovnyx Hisovsin5 inkn iryn tryx any/ki dag1
Isra3yln a3n miag azcn er5 or bardawor er wa.ahas bdov. pyryl5 saga3n [pyyx1
Nrank nov3nisg asaxin Bi.adosin5 ;y a3t martov ar3ovnu ;o. myr yv myr
syrovntnyri wra lini1 In[bisi~ ta=an any/ki dag irynk irynx tryxin1 Yv Hisovsi
any/ku ta Hisovsix [er sgzpnaworwovm5 a3l hryanyri inknagam oro,ovmn er`
azcowin any/ki dag mdnyl1 A3nbys or` ;zynin qorhrtan,yx a3n amynu5 in[ or bydk e gadarwyr mod abaca3ovm Isra3yli
hyd1 Hisovsu [ani/yx Isra3ylu5 a3l Isra3yln inkn iryn ani/yx1
Ir o.] yrgra3in
,ad garj g3anku Hisovsn abryx` trtwa/ annaqatyb yv ansahman sirovx a- my.awor
martu1 Ir ara/ hra,knyrow Na yrpyk [p-naxaw ovri,i azad gamki wra5 kani or Na
martovn azad gamk dalow harcovm e a3t gamku5 a3labys animasd glinyr martovn
azad gamk dal1 Na yrpyk hra,k [cor/yx ir harmarov;3an hamar1 Na ka.xyx5 saga3n
Ir hamar hra,kow hax [sarkyx5 Na hocnyx5 saga3n yrpyk Inkn Iryn [zoraxryx
hra,ki mi]oxow1 Yrp ygan Hisovsin 2yrpagalylov5 Bydrosu ‘or2yx ba,dbanyl
Hisovsin` ;row zargylow yv gdrylow kahana3abydi /a-a3i agan]u1 A3t =amanag
Hisovsn aryx Ir yrgrawor g3anki wyr]in hra,ku` gbxnylow Ir ;,namov gdrwa/
agan]u1 A3t bahin Na nayv hantimanyx Bydrosin` asylow7 8Gar/ovm ys [y|m garo. hima Hors a.a[yl5 or
In2 0cnov;3an hasxni dasyrgov cntix awyli hry,dagnyr9 (Ma;yvos 26:53-54)1 Ir
dwa/ harxin Dyrn Inkn el badasqanyx myg ovri, harxow7 8A3n cawa;u5 oru Ha3rn In2 dwyx5 bidi [qmy|m9
(Howhannov 18:11)1 Badgyraxryk` in[bisi~ qonarhov;3ovn1 Gyntani ]ri
a.p3ovru qa[i wra /arawyx5 saga3n kaxaq dwin1 Na5 or ca-nyri j,marid Howiwn er5
Inkn Iryn ;o.yx ca3lyri jangovm1 Na5 or
amyn in[i sgizpn ov waqjann er5 lkwyx amynkix5 in[bys mi soworagan mahganaxov5
8Eloi5 Eloi5 la|ma sapa;kani91
Linylow hra,acor/ Asdwa/5 Na abryx yv da-abyx myz nman5 yv my-aw orbys mi
my.awor1 Saga3an cyryzmanu [baro.axaw Nran bahyl7 Yrrort 0ru Na harov;3ovn
a-aw5 oru yv y.aw hra,knyri hra,ku1 Ovsdi Nran [hawadaxo.n Isra3yli nman inkn
iryn tnovm e any/ki dag1 Yv ;o. amyn mygn inkn iryn harx da a3s0r7 art3o|k inkn
any/ki dag e1
Asdwa/ 0rhni amynkt1