Awydaranu karozylu
Barcyv Ysa3an
Ha3
Ygy.yxasirax Y.pa3ragxov;3an antam
www.luys.org
Clyntyl AMN5 2003
Myr 0ryrovm5 yrp ‘or2ovm ynk Awydaranu
karozyl martganx5 awyli hajaq lsovm ynk7 8Ta in2 hamar [e95 8Ty- badrasd [ym9
yv a3ln1 Saga3n in[by|s y.aw5 or ys yv a3sdy. cdnwo.nyrix ,adyru 8a3o\9 asaxin
Awydaranin1 In[ e5 mynk awyli la|wn eink Awydaranu my=o.nyrix1 Kaw lixi1
Badgyraxryk a3n harsanikadiro]u5 oru qn]ov3ki hamar amyn in[ badrasdyl e yv
saga3n o[ oki [i hrawiryl qn]ov3ki1 Ihargy o[ ok [i ca1 Saga3n ari ov dys5 or
martig [yn calis nov3nisg hrawyrkix hydo (>ovgas 14)1
Martig gov,d yn irynx zcovm5 gam` =amanag [ovnyn yv a3ln5 badja-nyrn ansahman
,ad yn1 Myzanix o\[ ok5 paxar2agaby\s o[ ok5 [er garo. cal5 y;y Asdwa/ mia3n
hrawyrkow pawararwyr1 Saga3n i|n[ aryx Asdwa/5 or mynk ygank1 A3s harxi
badasqanu hydyv3aln e7 o[ ;y ygank5 a3l` pyryx1 A3o\5 y;y Asdwa/ Inku myz
[ka,yr tybi Iryn5 aba myzanix o[ ok yrpy\k [bydk e nyrga cdnwyr Ca-novgi
Harsanikin1 Godrylow myr gamku5 Asdwa/ myz pyrovm e tybi Iryn1 Howhannov 6:446ovm Hisovsn asovm e7 8O[ ok [i garo. tyi In2 cal5 y;y In2 ov.argo. Ha3ru nran [ka,i91
Pnacrovm nov3n 8ka,yl9 pa3n e 0cdacor/wa/ nayv Howhannov 21:66ovm5 ordy. aswovm e5 ;y
2gnorsnyru 2gnyrow li ov-ganu /anrov;3ovnix [ein garo.anovm ka,yl1 Ovsdi5 a3o\5
myzanix o[ ok ir pari gamkow tybi Hisovsu [ygaw5 a3l Asdwa/ ov= cor/atryx5 myz
ka,yx5 omanx5 in[bys im baraca3ovm5 da-axioryn kar, dwyx tybi Hisovsu1 A3=m
covxy harxnyk7 in[ov| e Asdwa/ omanx ka,ovm tybi Hisovsu5 isg omanx` o[1 A3s
harxin badasqanylov hamar sdibwa/ ynk linylov knnyl Asd/o naqasahmanov;3an
harxu5 oru ,ad /awalovn linylow tovrs e myr a3s0rwa qntrix1 Mia3n hi,ynk5 or
Asdwa/ o[ oki a-]yv ha,wydov [e Ir ara/nyri hamar` in[bys or mynk ha,wydov
Asd/o a-a]1 Ylix 33:196ovm
Asdwa/ asovm e7 8777 ovm or bidi o.ormym` go.ormym5 ovm wra or c;am` gc;am91
Martn ir /novntow hocyvorabys my-a/ e5
gora/ e Asd/o hamar1 O[ ;y hiwant e yv mi ki[ ty. e hargawor5 o[ ;y dcyd e yv
ovsovxanyl e hargawor5 o\[5 martu barzabys MY_A\? e1 Na o\[ garo. e ty. wyrxnyl5
o\[ el` soworyl1 Yv mia3n amynazor Asdwa/ garo. e nran harov;3ovn dal1 Omank
artaraxioryn garo. yn harxnyl5 ;y a3t tybkovm i|n[ midk ovn Awydaranu karozylu5
y;y mart my-a/ e yv o[ mi gyrb [i garo. a3n ungalyl1 Yv saga3n5 ‘asdu mnovm e
‘asd5 or a3t karoznyru mas yn gazmovn hawadax3alin tybi Hisovsu pyrylov Asd/o
]anki1 Sa n,anagovm e5 or myzanix ,adyrin Asdwa/ 0cdacor/ovm e orbys cor/ik`
martganx tybi Hisovsu ka,ylov janabarhin1 O[ ;y karozi[i qoskow e martn
aba,qarhovm5 a3l` Asd/o1 Martov qosku o[ mi ov= [ovni a3t pann anylov1 Bo.os
a-ak3aln asovm e` hawadku lsylovx e5 isg lsyln Asd/o\ qoskix (H-owmyaxis
10:17)1 A.antnyr gan5 or gar/ovm yn5 ;y irynk bydk e Asd/o
0cnagannyru linyn yrgri wra1 Asynk` in[ov| mia3n a.antnyr5 j,marid
hawadax3alnyri my] el gan a3sbys mda/o.nyr1 A3nin[5 o\[ ;y bydk e Asd/ovn
80cnyl9 in[6or pan anyl5 hawadaxy\k7 Asdwa/ myr 0cnov;3an gariku polorowin
[ovni5 a3l bydk e in[6or pan liny\l Asd/o 2y-kovm5 or Na myz 0cdacor/i5 yv yrp
myr mi]oxow asi` Hisovsn e Krisdosu` martig hawada\n1 O[ mi martov qoskow [ors
0rwa mahaxa/ >azarosu cyryzmanix tovrs [er ca5 mia3n Asd/o Qosku nran
wyragyntanaxryx (Howhannov 11)1 Hisovsi 2a3n
dalovx a-a] Ha3rn artyn oro,yl er5 or Hisovsi Qoskow >azarosu bydk e
wyragyntanana1 Aha ;y in[ov Hisovsu >azarosin 2a3n dalovx a-a] ‘a-apanyx yv
,norhagalov;3ovn ha3dnyx Horu1 Nov3nn e gadarwovm nayv myr` hocyvorabys my-a/
martganx hyd7 a3n =amanag5 yrp Ha3ru myr wra ov= cor/atrylow artyn myz
badrasdyl e lsylov5 a3sinkn` yn;argwylov Asd/o Qoskin5 in[bys or >azarosu yn;argwyx`
tors callow cyryzmani qawarix5 a3t bahin Asd/o Qosku myz gyntanaxnovm e` myz
hasnylow5 yv mynk nor hocyvor /novnt ynk ovnynovm` tovrs callow qawari
i,qanov;3an dagix1 Karozix a-a] gam hydo Asdwa/ anbadja- ov= e cor/atrovm
‘rgov;3an hamar naqasahmanwa/i wra` godrylow nra an2i hama- timatrov;3ovnu1
Ovsdi karozu` Asd/o Qosku5 lsylu unthamynu Hisovsin calov pawarar ba3mann e5
isg anhra=y,d ba3manu` Hor cor/atra/ ov=n e1
Amyn mi hawadax3ali Asdwa/
ovrov3n modyxovm e xovxapyrovm1 Asd/o Qosku nov3nn e hawid3ans5 saga3n5 ylnylow
martganx anhadaganov;3ovnnyri yv iratrov;3ovnnyri darpyrov;3ovnnyrix5 Asd/o
modyxovmu darpyr e1 Yrpy\k yrgov martig nov3n ov.iow [yn ygyl tybi Hisovsu1
Asd/o <norhkow karozylis Bo.os a-ak3alu nov3nbys darpyr modyxovmnyr er xov3x
dalis1 Hadgabys nra karoznyru hryanyrin ,ad darpyr ein hy;anosnyrin arwa/
karoznyrix5 [na3a/5 or nov3n Asd/o Qoskn er1 Sa wga3ovm e mia3n a3n5 or Asd/o
Qoskn ansahman joq e yv ansba-1 Masnaworabys5 yrp Bo.osu karozovm er hryanyrin5
mi,d my]pyrovmnyr er anovm Hin Gdagaranix5 orbyszi xov3x da5 or Krisdosu by\dk
e [ar[arwyr5 my-nyr yv harov;3ovn a-nyr1 Yv yzrahancovmn a3n er5 or` 8A3n Hisovsu5 oru 2yz karozovm ym5 Krisdosn
er9 (Cor/k 17:3)1 Isg hy;anosnyrin
karozylis5 Bo.osu nyrga3axnovm er Asd/ovn ipryv diyzyrki yv pnov;3an sdy./i[5
orn awyli hasganali er nranx (Cor/k 14:15,
17:25)1 Saga3n a-awyl hydakrkragan e A;ynkovm hov3nyrin arwa/ karozu (Cor/k 17:22-31)1 {na3a/
or Bo.osn inkn ir a[kovm jardasan [er5 saga3n hov3nyrin arwa/ nra karozu garo.
e hamarwyl jardasanov;3ovn yv ka.akaganov;3ovn panyxnylov tasagan 0rinag1 Omanx
bntovmow a3s karozow Bo.osu dabalwyx5 kani or [garo.axaw A;ynkovm ygy.yxi
himnyl1 :yryvs5 asovm yn nrank5 a3sdy. Bo.osu ca3;ag.ov;3ovn ovnyxaw mi ‘okr el
qosyl ir an2ow1 Micovxy1 Hi,ynk mia3n5 or5 a3novamyna3niw5 nra a3s karozow
amynaki[u wyx hoci aba,qarhyxin5 orn anhnar glinyr5 y;y Bo.osu qosyr mia3n ir
an2ow` ‘or2ylow 80cnyl9 Asd/ovn1 :yryvs j,mardov;3ovnn a3n e5 or a3s ka.akovm
Asdwa/ [ovnyr naqasahmanwa/ ,ad =o.owovrt1 )rinag` yrp Gorn;osovm er5 ci,yru
dysilkow Hisovsu Bo.osin asax5 ;y garo. e hamar2ag karozyl5 kani or a3t
ka.akovm ,ad =o.owovrt ovni (Cor/k 18:10)1
Saga3n i|n[n e hydakrkraganu1
Cor/k A-akyloxovm o[ mi karozi my] [i n,wovm Asd/o siro masin1 Awylin7 Cor/k
A-akyloxovm o[ mi dy. [i hi,wovm 8syr9 pa-u1 Bo.osu yv m3ovs karozi[nyru irynx
ov,atrov;3ovnu karozylis gyndronaxnovm ein Hisovsi mahwan yv harov;3an5 Asd/o
tadasdani yv aba,qarhov;3an wra1 Asd/o siro masin Bo.osu hi,ovm e mia3n ir
;.;yrovm1 Masnaworabys5 H-owmyaxis 5:86ovm Bo.osu crovm e5 or Asdwa/ myz siryx ty-yvs a3n
=amanag5 yrp mynk my.kyri my] gora/ eink1 :wovm e5 ;y Bo.osn Asd/o siro masin
karozovm er mia3n nranx5 owkyr arty\n krisdon3a ein5 oronk arty\n ja,agyl ein
Asd/o syru1 Irok5 animasd pan e anhawadin qosyl mi pani masin5 orix na ca.a’ar
ancam [ovni5 ori srdovm a3t siro nov3nisg sdwyru [ga1 Cor/kovm [i qoswovm Asd/o
siro masin5 saga3n a3t syrn untc/wovm e1 )rinag` yryk ancam hi,wovm e So.osi (Bo.osi) tar2i calu (Cor/k 9:1–20, 22:1–16,
26:9–18), oru Dimo;yosin ov..wa/ namagovm
Bo.osu hi,ovm e orbys art3ovnk Asd/o <norhki5 siro5 nyro.amdov;3an yv
hampyrov;3an (1
Dimo;yos
Saga3n Awydaranu
karozylov amynamy/ t=warov;3ovnn a3n e5 or 8Qa[i karozov;3ovnu himarov;3ovn
e nranx hamar5 orwkyr bidi gorswyn9 (1 Gorn;axis 1:18)1
A,qarhi imasdov;3ovnu paxar2ag hagasov;3an my] e Awydarani imasdov;3an hyd1
A3n5 in[ unthovnyli e Asd/ovn5 himarov;3ovn e a,qarhi imasdov;3amp1 8Asdwa/
hajyx karozov;3an himarov;3amp abryxnyl5 ovsdi asdwa/a3in imasdov;3amp
[;ov3ladryx5 or a,qarha3in imasdov;3amp mart Asdovn jana[i9 (1 Gorn;axis 1:21)1
Hryanyru n,an ein ovzovm dysnyl Hisovsix5 orbyszi hawadan5 or Na Krisdosn e1 Yv
nrank ,ad6,ad n,annyr dysan1 Saga3n hryanyri xangaxa/ miag n,anu H-omi
i,qanov;3ovnu dabalyln er yv hryanyrin hama,qarha3in i,qanov;3ovnu han2nylu1 Ovsdi
a3n5 or Hisovsu qonarh er yv my-aw qa[i wra5 artyn nranx hamar abaxov3x er5 or Hisovsu Krisdosu [er1
Nov3nbys yv hov3nyri hamar7 Awydaranovm y.a/u hagasovm er a3n amynin5 in[u
nranx badgyraxmamp 8imasdovn9 er (Cor/k 17:32)1
1
Gorn;axis 1:22-236ovm
Bo.os a-ak3alu crovm e7 8Hryanyru n,an yn bahan]ovm5 isg hov3nyrn
imasdov;3ovn yn ‘ndrovm5 isg mynk karozovm ynk qa[3al Krisdosu` ca3;ag.ov;3ovn
hryanyrin5 yv himarov;3ovn` hov3nyrin91
Gorn;osi ygy.yxov
,ad antamnyr ,arovnagovm ein manl hovnagan ‘iliso’a3ov;3an aztyxov;3an dag1 Myr
;wargov;3an a-a]in tarovm Hovnasdanovm ha,wwovm er 506ix
awyl ‘iliso’a3agan tbroxnyr1 Hydyvabys a3t ygy.yxovm anqovsa’yli ein
daran]adovmnyru ‘iliso’a3ov;3an ho.i wra1 Martga3in imasdov;3an hantyb ovnyxa/
syru nrank [ein garo.anovm ha.;aharyl1 Qa[i wra Hisovsi ara/u hasganalow yv
unthovnylow hantyr25 nrank ovzovm ein tran martga3in imasdov;3ovn5
2y-nyryxov;3ovn yv hnaramdov;3ovn awylaxnyl1 A3t ygy.yxov wra ov=y. er nayv
hy;anosov;3an /isagan aztyxov;3ovnu1 Mi qoskow` ygy.yxin /a3rahy. anparwok
wijagovm er1 A3nbys5 or gorn;axinyri hamar ,ad t=war er dysnyl5 or Asd/o Qoskin
,ad my/ wnas yn hasxnovm5 yrp barz ov hsdag qa[i karozov;3anu qa-novm yn
martga3in imasdov;3ovn ov hnaramdov;3ovn1 Go.osaxis 2:86ovm
Bo.os y.pa3ru crovm e7 8Zcov,ax\k5 [lini
;y mygu 2yz cyrywary ‘iliso’a3ov;3ovnow ov ‘o[ qapyov;3ovnow5 or martga3in
awantov;3an yv a,qarhi sgzpovnknyri bys e5 yv o[ ;y Krisdosi wartabydov;3an bys91
Nman broplymnyrix
zovrg [yn nayv nyrga3is ygy.yxinyru1 Ygy.yxinyr gan5 oronx karozi[nyru irynx
an2nagan 8imasdov;3anu9 ‘or2ovm yn Sovrp Cra3in ,abig hacxnyl5 madovxyl a3n
ipryv 8Asd/o Qosk91 Hajaq zarmanal garyli e5 ;y in[by|s yn a3t karozi[nyrn a3s
gam a3n midku gabovm Asdwa/a,n[i a3s gam a3n hadwa/in5 ordy. polorowin a3l pan
e aswovm1 TBN
na3o.nyrn awyli law in2 ghasganan5 [na3a/ or a3t
hy-ovsdaga3anu nayv ampion e j,marid wartabydov;3ovn karozo.nyri hamar1 1
Gorn;axis 1:176ovm
Bo.os a-ak3alu cryx7 8Kanzi Krisdosn in2
mgrdylov [ov.argyx5 a3l` Awydaranu karozylov5 pa3x o\[ qoskyri joqov;3ovnow5
orbyszi Krisdosi qa[u o[in[i [hanym91 8Qoskyri joqov;3ovnu9 pnacrovm hn[ovm
e orbys 8sofia locoov95 a3sinkn` pa-axi ;arcmanov;3amp` qoskyri imasdov;3amp1
A-anx margy;inci
nyrma3ovms o[ mi piznys [i garo. ha]o.ov;3ovn ovnynal yv parcawajyl1 Xawok5 a3s
margy;inci ca.a’arn a3s0r i,qovm e ,ad ygy.yxinyrovm` gar/ys ;y ygy.yxin piznys
e1 )rinag` a3s0r omank Bo.os a-ak3alin qorhovrt gda3in karozyl a3n5 in[ martig
awyli hajov3kow yn lsovm5 in[u nranx a-awyl hasganali e5 in[u ;y;yvaxnovm e
nranx a-0r3a cor, mdkyru5 yv o[ ;y` awylaxnovm1 <ad ygy.yxinyrovm karoznyru
wyr yn a/wa/ 8,oovnyri95 oronk irynx a.mgararnyrow` sgsa/ karozi[ix5 yv hara3
hroxow5 pazmabadig ancam cyrazanxovm yn nov3nisg 8}yri Sprincyr9 ,oovn1 Diro]ow
wga3ovm ym5 or a3t a.movg6a.a.agu o[ mi gab [ovni Sovrp Hocov aztyxov;3an hyd1
Gan nayv karoznyr5 ordy. karozi[n iryn bahovm e orbys mi -ok gam pymagan asd.1
A3nin[` 1
Gorn;axis 2:1-26ovm
Bo.os a-ak3alu crovm e7 8Y.pa3rny\r5 2yz
qoski gam imasdov;3an cyrazanxov;3amp Asd/o wga3ov;3ovnu ha3dnylov [yga5 kanzi
midks [tri 2yr my] ovri, mi pan cidynal` Hisovs Krisdosix zad yv a3n el qa[u
yla/91 A3sinkn` Bo.os a-ak3aln ygyl er gorn;axinyrin mimia3n ir mdkovm
ovnynalow Hisovsu` qa[u yla/1
1 Gorn;axis 1:196ovm Bo.os a-ak3alu my]pyrovm e anovm
Ysa3i 29:146ix5
ordy. Asdwa/ asovm e7 8Yv nranx
imasdovnnyri imasdov;3ovnu bidi gorswi5 ov hanjarnyri hanjaru bidi pna]in] lini91
A3novhydyv hamar 206ovm Bo.os a-ak3alu hycnankow harxnovm
e7 8Ov|r e imasdovnu5 ov|r e tbiru5 ov|r
e a3s a,qarhu knno.u5 [e| or Asdwa/ himaraxryx a3s a,qarhi imasdov;3ovnu91
A3s do.yru crylow5 hnarawor e5 or Bo.os a-ak3aln ir mdkovm ngadi ovnynar in[6or
mygin1 Polor =amanagnyrovm el y.yl yn martig5 oronx garo. e wyrapyrwyl Bo.osi
a3s hycnanku1 A3sinkn` ov|r yn a3t martig5 yrp badyrazmnyr5 hamajaragnyr ov sow
e p-ngwovm1 Ov|r yn nrank5 a3t 8imasdovnnyru95 yrp anhovsov;3an my] mart
hy-anovm e a3s g3ankix1 A3o\5 martga3in imasdov;3amp anhnar e lov/yl martov yv
martgov;3an a-]yv /a-axa/ broplymnyru1
Gorn;axinyrin ov..wa/ a-a]in namagix anxyl e awyli kan hazar
innhar3ovr dari1 Saga3n martgov;3ovnu Awydarani harxovm mnaxyl e nov3nu1 Martig
tar23al irynx ‘rgov;3ovnu` hawadkn a- Hisovsu5 gabovm yn zanazan n,annyri ov
hra,knyri hyd` ‘oqanag a3n gabylov Krisdosi Awydaranin1 Ys wsdahyxnovm ym 2yz5
or polor nrank5 owkyr Hisovsn yn calis in[6or n,annyr dysnylow gam dysnylov5
orkan arac or ygyl ein tybi Hisovsu5 nov3nkan arac el hy-analov yn Hisovsix`
n,an dysnyn5 ;y` o[5 kani or mia3n Asd/o Qosku` Awydaranu5 zorov;3ovn ovni
martovn bahylov Hisovsi my] (H-owmyaxis 1:16)1
Pa3x ,ad awyli hajaq martga3in parpa]anku` (darpyr hanraha3d
martganx gar/iknyr5 ‘iliso’a3ov;3ovnnyr yv awantov;3ovnnyr)
awyli unthovnyli e martganx5 kan ;y Awydaranu1
A3=m ygyk oro,
zovcahy-nyr anxgaxnynk a,qarhi yv Awydarani imasdov;3ovnnyri mi]yv` awyli hsdag
dysnylov hamar a,qarhi 8imasdov;3an9 himarov;3ovnu1 A3s0r ys [ym ovzovm qosyl
a;yizmi masin1 Asdwa/a,ovn[n a;yisdnyrin barzabys anzcam e anwanovm (Sa.mos
53:1)1
A3l qosynk a,qarhi 8hocyvor imasdov;3an9 yv Awydarani my] y.a/ mi kani
darpyrov;3ovnnyri masin5 oronk anhra=y,d e imanal5 yrp ‘or2ovm ynk karozyl
a,qarhig imasdov;3amp nyr//wa/ mygin1
Nyrga3is a,qarhu
=qdovm e 8my.k9 hasgaxo.ov;3ovnu5 in[bys nayv t=o.ki co3ov;3ovnu1 My.ku log
anharmar zcaxo.ov;3ovn e5 hocyvor badrank5 asovm e a,qarhu` hadgabys Nor
tara,r]anagannyru5 yv o[ ;y umposdov;3ovn Asd/o tym1 Ty5 y;y my.k [ga5 aba [ga
nayv badi= my.ki timax5 [ga t=o.k5 hydyvabys in[i|x ‘rgwyl1 Hirawi\7 a3sbys
hawadaxo.nyrin [ga\ ‘rgov;3ovn1 H-owmyaxis 1:166ovm gartovm ynk7 8777 a3n (Awydaranu) Asd/o zorov;3ovnn e` polor
hawadax3alnyri ‘rgov;3an hamar91 Polor martig5
anqdir poloru5 my.awor yn Asd/o a-]yv yv unga/ yn Asd/o ‘a-kix (H-owmyaxis 3:23; 5:12)1 Polor nrank5 owkyr [yn yn;argwovm Awydaranin bydk e bad=wyn
hawidynagan awyrovmow yv bidi wdarwyn Diro] nyrga3ov;3ovnix ( 2 :ysa.onigyxis 1:9)1 Nrank5 owkyr [yn hawada5
or Hisovsu Krisdosn e` Asd/o Ortin5 irynx my.kyri my] bidi my-nyn (Howhannov 8:24)1
A,qarhi
8imasdov;3ovnn9 a3s0r ha3dararovm e5 or o[ ok [bidi gorswi o[ mia3n a3n
badja-ow5 or my.k co3ov;3ovn [ovni5 a3lyv a3n badja-ow5 or Asdwa/ siro. e5 pari
ov nyro.1 Hydyvabys a3ska~n pari Asdwa/n in[by|s garo. e bad=yl in[6or mygin`
a3n el hawid3an1 Ipr` Na nyrylov e polorin1 Awydarani j,mardov;3ovnu ji,d sra
haga-agn e7 8Amyn mygin ir cor/yri
bdov.i hamymad bidi hadovxi7 hawidynagan g3ank nranx5 owkyr pari cor/yri my]
hampyrov;3amp haradyvylow ‘a-k ov badiw yv anmahov;3ovn gqntryn1 Pa3x nranx5
owkyr or haga-ag yn yv j,mardov;3ann anhnazant ov anirawov;3an hnazantwa/5 bidi
lini pargov;3ovn yv srdmdov;3ovn9 (H-owmyaxis 2:6-8)1 Ma;yvos 25:466ovm
Hisovsn Inkn e asovm7 8Srank bidi cnan
hawidynagan dan]ank77791 A3o\5 Asdwa/ yrpy\k [i xanganovm5 or in[6or mygu
gorswi (2 Bydros 3:9)5 Asdwa/ xanganovm e5 or
poloru ‘rgwyn` imanalow j,mardov;3ovnu (1 Dimo;yos 2:4)1 Saga3n myz ha3dnwa/ Nra Imasdov;3ovnn asovm e5 or
,adyrn yn gorswylov (Ma;yvos 7:13,14)1
Hama2a3n a3s0rwa
a,qarhi 8imasdov;3an95 Asd/ovn hajyli linylov hamar n,anagov;3ovn [ovni o[ mi
gron5 wartabydov;3ovn gam j,mardov;3ovn1 Unthamynu hargawor e linyl pari
an2naworov;3ovn5 in[bys Ha3asdanovm ein asovm yn` o[ mygi hawin 8ku,9 [asyl1
A3nin[5 Awydarann asovm e5 or mia3n J,mardov;3ovnu myz garo. e my.kix azadyl5
isg j,marid a,agyrdu yn;argwovm e Hisovsi qoskin mia3n` Awydaranin (Howhannov 8:31-32)1
Xangaxa/ gron5 orn yrgnawor Horix [e5 bydk e armadaqil arwi5 isg a3t gronnyrin
hydyvo.nyru bydk e gorswyn (Ma;yvos
15:13-14)1
:y in[kan garyvor
e Asd/o Qosku lsylu5 hsdag yryvovm e >ovgasi 106rt clqovm5 yrp Mar;an
po.okovm e Hisovsin5 ;y Mariamn iryn [i 0cnovm gyragovr badrasdylov5 a3l nsda/
lsovm e Hisovsin1 Yv Hisovsu badasqanyx Mar;ain7 8Mar;a5 Mar;a5 ,ad panyri
hamar hocs anylow dacnabovm ys1 Pa3x myg pan e bydk yv Mariamn a3t lawacov3n
pa=inn e undryl5 orn irynix [bidi a-nwi9 (>ovgasi 10:41-42)1
Ovatrov;3ovn tar2ryk5 or Dyru Qosku lsylu hamarovm e amynagaryvor panu martov
hamar5 miag panu5 orn isgabys anhra=y,d e martovn5 Diro] qoskyrow` 8lawacov3n
pa=inu91 H-owmyaxis 10:146ovm Bo.os a-ak3alu crovm e7 877 in[by|s
bidi hawadan Nran5 ovm masin [yn lsyl77791 A3n amynu5 in[ gam ow gancnovm e
myr yv Asd/o Qoski mi]yv` qancarylow myz lsylov Asd/o Qosku5 Asd/ovx [e5 a3s`
sadana3ix1 Ty5 y;y Asd/o Qosku lsyln a3tka~n garyvor e5 aba nov3nkan el garyvor
e nayv Asd/o Qosku qosylu` karozylu1 Nov3n hamarovm a-ak3alu ,arovnagovm e7
8777 gam in[by|s bidi lsyn` a-anx mygi karozylov91 Dysyk5 y;y Asd/o
Qosku lsylu o[ mi ba3man [ovni yv wyrapyrwovm e polorin anqdir` hawadax3al yv
o[ hawadax3al5 aba Asd/o Qosku karozylu ba3man ovni7 o[ ok [bydk e karozi Asd/o
Qosku5 y;y Asd/ovx ov.argwa/ [lini karozylov1 Nov3n ;.;i 10:15
hamarovm gartovm ynk7 8Gam in[by|s bidi karozyn5 y;y [ov.argwyn91
Gar/ovm ym Bo.os a-ak3aln a3s harxu [er da5 y;y TBN6ow omanx karoznyru
na3a/ yv lsa/ linyr1
Karozylu linovm e
yryk dysag1 A-a]inu ta anhadagan wga3ov;3ovnn e yv zrov3xn e Asd/o Qoski ,ovr]`
myg gam mi kani martov1 Sa5 a3sbys asa/5 a-0r3a karozn e1 Ha]ortu ta karozn e
ygy.yxovn5 in[n a3s bahin dy.i e ovnynovm1 Saga3n karozi amynaaztyxig yv Asd/o
hamar a-awyl xangali 2yvu ta anpa-pa- karozn e` Asd/o Qosku myr g3ankyri my]
wyrxnylu` Asd/o Qoskn abrylu5 ori masin awyli manramasn gqosynk sdoryv1
Karozylov hamar
a-ak3alu ba3man [i tnovm Asdwa/a,n[ix qoru cidyliknyr ovnynalu1 Y;y myz
miancamix sgsyin karozyl Asdwa/a,n[i qoru j,mardov;3ovnnyru5 aba mynk yrpy\k
[bidi a3n hasgana3ink yv unthovnyink5 mynk polors el a3povpynix ynk sgsyl5
ga;i\x1 Ta hydo5 yrp hocyvor aj ynk ovnynovm yv badrasd ynk linovm awyli part
panyr hasganal5 Asdwa/ myz ov.argovm e Ir qoru j,mardov;3ovnnyru karozo.i gam
el Sovrp Hocin Inkn e myr my] paxovm a3t j,mardov;3ovnnyru1 Yv karozylu
hawadax3ali hamar bardaganov;3ovn e` yrp gan[wovm e1 1
Gorn;axis 9:166ovm
gartovm ynk7 8Kanzi y;y ys Awydaranu karozym5 in2 hamar bar/ank [e5 a3l` im
bardaganov;3ovnn e77791 In[ov| e bardaganov;3ovn7 kani or Asd/ovx e
ov.argwa/ karozylov1 A3n bar/ank e linovm karozi[i hamar5 a3sinkn karozi[u
hbardanovm e5 yrp na karozovm e a-anx ov.argwa/ linylov5 ir an2ow1 <adyrn
a3s hamaru gartalow gar/ovm yn5 ;y bardawor yn a] ov 2aq ,a. dal Asd/o Qosku`
mo-analow karozylov ba3manu` gan[wa/ linylu1 A3sbys warwylow5 mynk [a’azanx my/
wnas ynk hasxnovm Asd/o Qoskin` a-i; dalow sadana3in /a.rylov yv anarcylov a3n1
Barzabys mynk bydk e Asd/o Qosku qosylov a-i;u oronynk5 a,qadynk sdy./yl yv pax
[;o.nynk5 saga3n o\[ yrpyk ana-i; ,-a3lynk a3n1 A3=m garo. e harxnyk5 ;y
in[by|s imanank Asdwa/ myz ov.argyl e karozylov5 ;y` o[1 Omank gar/ovm yn5 ;y
Diro] a3n badwyru5 ;y hoc mi aryk yv mi mda/yk 2yr qosyliki masin5 yrp gancnyk i,qanawornyri
a-]yv 2yr tadu ba,dbanylov5 kani or Sovrp Hocin Inku 2yz qosyl gda (Ma;yvos
10:18-20)5
wyrapyrwovm e nayv karozylovn1 A3o5 ta a3tbys e a-0r3a karozi hamar5 kani or
myr tadu ba,dbanylov =amanag Asdwa/ myz a-i; e dalis Awydaranu karozylov1 Saga3n
im ‘ow2ix garo. ym wga3yl5 or Ygy.yxov a-]yv karozin naqabadrasdwylu nov3nbys
hocs [e5 a3l` ovraqov;3ovn5 a-i;` Hisovsi my] linylov5 wa3ylylov Nra
qa.a.ov;3ovnn ov lov3su5 haradyv a.o;ki my] linylov1 Myz hamar my/ o.ormov;3ovn
yv 0rhnov;3ovn e 2yz` Hisovsi Ygy.yxovn5 Asd/o Qosku pyrylu1 “a-k Hisovsin1
Mynk yrpy\k [bydk
e myr karozu ‘a;a;ynk ovri,i wzin1 Lsaranin gam lso.in nov3nby\s Asdwa/ e
pyrovm1 Ihargy\5 yrp dy.u yv bahu ca5 Sovrp Hocin myr mi]oxow gasi a3n5 in[
anhra=y,d e5 yv a3nbys5 in[bys bydk e1 Karozylu krisdonyagan g3anki garyvor
pa.gaxovxi[ masn e yv polor hawadax3alnyrin el Asdwa/ in[6or dy.5 in[6or
=amanag a-i; dalis e Ir Qosku qosyl hanbadrasdix gam` naqorok badrasdylow`
in[bys a3s0r in2 e badrasdyl1 Ys cidym mi karozi[i5 ori hamozmamp polor karoznyru
bydk e linyn hanbadrasdix1 Sa sqal e1 :yryvs na [cidi darpyr dysagi karoznyri
a-an2nahadgov;3ovnnyru1 Yrp [naqadyswa/ a-i; e linovm Asd/o Qosku qosylov`
a3o\7 mynk [ynk asovm` sbasir cnam a3t ;yma3ow badrasdwym yv aba cam qosym5
a3l` qosovm ynk` in[bys or Dyru dalis e1 Saga3n yrp cidys5 or karozylov ys
Hisovsi Ygy.yxovn5 badasqanadwov;3ovnn ah-yli my/ e5 awyli qylaxi glini
a.o;kow5 anunthad gartalow yv hajaq el nov3nisg /omow` badrasdwyl a3t karozin1
Haga-ag tybkovm mynk wdancovm ynk karozu wyra/wyl tysix6tynix asyl6qosylov5
jardasanov;3an war=ov;3an gam g/gdovr mdkyri ,arani` ;y;yvagi hamymwa/ Asd/o
Qoskow1 A3sbisi karozu [i\ garo. ,inov;3ovn linyl Ygy.yxovn1
Hisovsu badwiryx nayv
karozyl yv dara/yl Awydaranu polor azcyri my] (Margos 16:155
Ma;yvos 28:19),
kani or 8Hovn2ku ,ad e5 isg m,agnyru` ki[9 (Ma;yvos
9:37)1
Ysa3i 6:86ovm Asdwa/ harx e dalis7 8Ov|m
ov.argym yv myz hamar o|w bidi cna91 Yv Ysa3in anmi]abys badasqanovm e7 8Ahawasig
ys5 i\n2 ov.argir91 Sa a3n miag badasqann e5 or Asdwa/ xanganovm e lsyl
hawadax3alix5 yrp Na harxnovm e` ov|mn ov.argym1 Ov,atrov;3ovn tar2ryk5 or
Asdwa/ Ir harxow naq n,ovm e a3n hancamanku5 or Inku bydk e ov.argi5 orix hydo
artyn calis e ov.argwo.i gamku` o|w gcna1 In[bys or marcarynyrn ov.argwovm ein
Asd/o go.mix5 nov3nbys yv karozi[nyru bydk e ov.argwyn Asd/o go.mix1
Yrp Asdwa/ Hownan
marcaryin ov.argyx Ninwy karozylov5 Hownanu [xangaxaw ta anyl yv ‘or2yx ‘aq[yl
Asd/ovx (Hownan
1:3)1
In[bisi~ miamdov;3ovn1 Polort cidyk5 ;y in[ gadarwyx nra hyd1 Gar/ovm ym5 Bo.os
a-ak3alu tas er ka.yl Hownani hyd gadarwa/ix5 kani or cryx7 8777 wa3 in25 y;y Awydaranu [karozym9 (1 Gorn;axis 9:16)1
Ovsdi yrp Hisovsu wga3ylov bahu calis e yv mynk ‘or2ovm ynk qov3s dal tranix`
ama[ylow5 waqynalow gam el [xanganalow5 aba zcov,anana\nk` hi,ylow Hownan
marcaryi hyd gadarwa/u1 My/acov3n o.ormov;3ovn e myz5 yrp Asdwa/ myz
0cdacor/ovm e Ir /racryrovm1 Yv mynk war2k ovnynk Asd/ovx sdanalov5 y;y mynk ta
anynk sirow ov myr pari gamkow (1 Gorn;axis 9:17)1
Hirawi Bo.os
a-ak3alu y.yl e polor =amanagnyri amynamy/ yv wasdaga,ad karozi[u1 Na garo. e
yv bydk e myz hamar karozi[i 0rinag lini1 Ovsdi ygyk ,ad hama-od dysnynk5 ;y
in[bisin er Bo.os a-ak3alu orbys karozi[1 Naqyva-a] nra ampo.] g3anku nwirwa/
er Asd/o cor/in` Awydarani dara/manu1 1 Gorn;axis 9:236ovm
Bo.osu crovm e7 8Yv sa Awydarani hamar ym anovm5 or Nran gxort linym91
Dysyk5 wyrn artyn asaxink5 or mynk garo. ynk Awydaranu karozyl a-anx mi pa-
ardasanylov1 In[by|s1 Abrylo\w Asd/o Qosku5 Hisovsi my] hasdadovn mnalow5
a,qarhi hamar lov3s linylow1 Hisovsn asovm e` 8A3nbys ;o. lovsawori 2yr lov3su martganx a-]yv5 or dysnyn 2yr pari
cor/yru yv ‘a-aworyn 2yr Horu5 or yrgnkovm e91 Awydaran karozylov nbadagn
el hynx ta e7 martig Asd/ov\n ‘a-aworyn1 Bo.osn amyn in[ anovm er Awydarani
hamar1 Nra hamar abrylu Krisdos er1 Filibyxinyrin ov..wa/ namagovm Bo.osu crovm
e7 8Mia3n ;y warwyxyk a3nbys5 in[bys gwa3yly Krisdosi Awydaranin9 (1:27)1
A3s hamarovm [i aswovm` karozyk hama2a3n Awydarani5 a3l` warwyxy\k5 a3l gyrb`
abryxy\k1 Isg H-owmyaxis 1:16ovm Bo.osn inkn iryn nyrga3axnovm e
orbys oro,wa/ yv gan[wa/ Awydarani hamar (dys nayv 2
Dimo;yos 1:10-11
yv Cor/k 20:24)1
H-owmyaxis 1:166ovm
in[bys nayv 2
Dimo;yos 1:86ovm
Bo.osu n,ovm e5 or inku [i ama[ovm Awydarani hamar yv Dimo;yosin el hortorovm
e` [ama[yl1 In[ov|1 Naqyva-a] a3n badja-ow5 or Hisovsn asovm e` 8Kanzi ow or Im ov Im Qoskyru tawanyln amo;
sybi 7775 Orti marton el nran tawanyln amo; bidi sybi77791 Yv hydo5 in[bys
wyru hi,yxink5 Awydarann Asd/o zorov;3ovnn e5 yv t=o.kix ‘rgwylov miag mi]oxu
Awydarann unthovnyln e1 A3novhydyv Bo.os a-ak3alu ,arovnagovm e 2
Dimo;yosovm7 8Masnagix y.ir Awydarani [ar[aranknyrin` Asd/o zorov;3an
hamymad9 (1:8)1
Norix a3sdy. untc/wovm e a3n midku5 or Asd/o zorov;3an hyd a-un[wylu mia3n
Awydarani mi]oxow e5 yv mynk g[ar[arwynk Awydarani hamar mia3n a3nkan5 in[kan
or Dyru myz zorov;3ovn gda Awydaranow` a3t ny.ov;3ovnnyri mi]ix anxnylov1
Wyrn artyn
n,yxink5 or Asdwa/ ovzovm e poloru ‘rgwyn Awydaranow1 Ta a3n himnagan
badja-nyrix mygn e5 oru trtovm er Bo.osin karozylov1 Ha]ort badja-n a3n e5 or
Nor Ovqdi hawadax3alnyri wra e trwa/ Asd/o Qosku karozylov Hin Ovqdi
kahana3agan bardaganov;3ovnu1 H-owmyaxis 15:166ovm Bo.osu xov3x e
dalis ir Nor Ovqdi kahana3ov;3ovnu1 Anclyryn ;arcmanov;3an my] a3s hamarovm
0cdacor/wovm e sacrificial service ardaha3dov;3ovnu5 orn
awyli tibovg e ngaracrovm Nor Ovqdi kahana3ov;3ovnu5 kan ;y ha3yryn
;arcmanov;3an my] cor/a/wa/ 8un/a3wyl9 pa-u (dys nayv 1
Bydros 2:95
Ha3dnov;3ovn 1:5-6)1
Ovsdi orbys Nor Ovqdi kahananyr mynk bardawo\r yn karozyl Awydaranu1
Yrp mynk asovm
ynk5 ;y Sovrp Hocin myz gqosyxni5 ,adyrin ;wovm e5 ;y irynk gl-yn yv Hocin
gqosi5 gam el Hocin in[ govzi a3n gqosi5 nov3nisg a3nbisi panyr5 or irynk o\[
hasganovm yn5 o\[ el lsyl yn1 Sa sqal gar/ik e1 Ygyk [,’o;ynk Hin Ovqdi
marcaryanalu Nor Ovqdi karozylov hyd1 Myr qosku bydk e lini liowin cidagxwa/5
mia3n ;y a3t qosku nyr,n[o.n ov a-a]norto.u bydk e lini Sovrp Hocin1 In[ qosk5
my.ku pzgdyl e myr midku5 saga3n Sovrp Hocin yvs aztovm e myr mdkyri wra`
0cdacor/ylow a3n1 Aha ;y in[ov Bo.os a-ak3alu cryx7 8Polori hyd polori bys
y.a5 orbyszi mi kanisin abryxnym1 Yv sa Awydarani hamar ym anovm9 (1
Gorn;axis 9:22-23)1
A3sinkn Bo.osi mdkovm mia3n a3n er5 ;y in[bys karozi5 in[bys timaxinin
wsdahyxni5 or inku j,mardov;3ovnn e asovm1 Wyrn el xov3x dwyxink5 or a3s
nbadagow na inkn er harmarwovm timaxinin5 mia3n ;y Asd/o Qosku qosylov a-i; yv
lsyl xangaxo. agan] lini1
Saga3n Awydaranu
karozylu yv a.o;ylu cnovm yn 2y-k62y-ki dwa/1
Hawadax3alu bydk e haradyv a.o;ki my] lini5 orbyszi Dyru o.ormov;3ovn ani nran`
0cdacor/ylow Ir ta,dovm1 Aha ;y in[ov Cor/k 6:46ovm gartovm ynk7 8Yv
mynk a.o;ki yv Asd/o Qoski ba,donow barabynk91
Margosi 13-rt
clqovm Hisovsu qosovm e wyr]in =amanagnyri masin` ;wargylow a3n n,annyru5 oronk
bydk e i ha3d can a3t =amanagnyrovm1 Dyru nayv asovm e5 or hala/anknyr bydk e
linyn hawadax3alnyri hantyb1 Saga3n 8A-a] bydk e5 or Awydaranu karozwi polor
azcyrin9 (Margos 13:10)1
A3sinkn min[yv Hisovsi wyratar2u5 a,qarhovm o[ ok [bidi lini5 or lsa/ [lini
Diro] Awydaranu1 Nyrga3ovms omank gar/ovm yn5 ;y a3s marcaryov;3ovnn artyn
gadarwyl e1 Nrank himk yn wyrxnovm a3n5 or oro, krisdonyagan -atio yv
hy-ovsdadysa3in ha.ortovmnyr arpan3agnyri mi]oxow s’-wovm yn a,qarhow myg1
Saga3n nrank mo-anovm yn5 or a,qarhovm milionawor martig gan5 oronk o\[ garo.
yn 0cdwyl -atiounthovni[ix5 o\[` hy-ovsdaxov3xix1 Nov3nisg -atiounthovni[ gam
hy-ovsdaxov3x ovnynalov tybkovm [ynk garo. wdsah linyl5 or Awydaranu hasnovm e
a3t martganx5 kani or s’-wa/ ha.ortovmnyri my/ masn anclyryn e gam isbanyryn1
Y;y nov3nisg ha.ortovmnyru linyn irynx harazad lyzwow5 aba ,adyru tar23al bidi
hra=arwyn lsylovx1 Ovsdi Hisovsi a3s marcaryov;3ovnu gadarwylov e my/ ny.ov;3an
,r]anovm` ygy.yxov ha’,dagov;3ovnix hydo1
A3s0rwa karozn
ovzovm ym awardyl 2 Dimo;yos 4:26ovm
Bo.os a-ak3ali hortorow5 oru poloris e ov..wa/7 8Qosku
karozi\r mdatrwa/ linylow yv a-anx mdatrov;3an (a3sinkn` badrasdwa/ yv
hanbadrasdix )1 Hantimani\r5 sasdi\r5 hortori\r`
amyna3n yrga3namdov;3amp ov wartabydov;3amp1 Kanzi =amanag bidi ca5 or o.]amid wartabydov;3anu bidi [hampyryn5 a3l hajyli panyr lsylov
marman]ow irynx xangov;3ovnnyri hamymad wartabydnyr bidi tizyn irynx1 Yv
j,mardov;3ovnix agan]nyru bidi tar2nyn yv a-asbylnyri ydyvix bidi molorwyn91
Asdwa/ 0rhni
amynkt1